ದಾರಿ ಹಕ್ಕು (Right of Way/Path)
"ದಾರಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಊರು ಸೇರಬಹುದು."
ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗಲು ದಾರಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ರೈತರ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ದಾರಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಪರಿಹಾರವಿದೆ?
ದಾರಿ ವಿಧಗಳು
- ಕಾಲು ದಾರಿ: ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಮಾತ್ರ.
- ಬಂಡಿ ದಾರಿ: ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಅಥವಾ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಹೋಗುವ ದಾರಿ.
- ಮ್ಯಾಮೂಲ್ ದಾರಿ: ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ದಾರಿ.
ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಕಂದಾಯ ಕಾಯಿದೆ (Karnataka Land Revenue Act) ಸೆಕ್ಷನ್ 67 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನಿಗೂ ತನ್ನ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗಲು ದಾರಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ದಾರಿ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
- ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ: ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ದಾರಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ.
- ಸರ್ವೆ: ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಸರ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಆದೇಶ: ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಮೂಲ್ ಆಗಿ ದಾರಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ದಾರಿ ಬಿಡಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಕದವರು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ಪೊಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಈಸ್ಮೆಂಟ್ ಹಕ್ಕು (Easementary Right)
ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ನೀವು ಸತತವಾಗಿ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಆಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಮುಚ್ಚುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
ಗಾದೆ: "ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ." (ದಾರಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ರೆ ಕೇಸ್ ಹಾಕಿ!)